Fascismens nye drakt

Identitarismen har eit ungdommeleg og akademisk preg, og freistar å gje nye svar på modernitetens problem. Men røtene ligg hjå fascismen.

Dei hev­dar å repre­sen­te­re noko nytt, ein «fjer­de veg» vekk frå gam­le poli­tis­ke kate­go­ri­ar. Dei står for eit nytt verds­syn, ein ny kul­tur og ei poli­tisk rørs­le som både avvi­ser den gam­le orde­nen med glo­ba­li­se­ring og røver­ka­pi­ta­lis­me, sam­stun­des som dei tek vare på dei bes­te ide­ane og ver­di­ane den vest­le­ge sivi­li­sa­sjo­nen har skapt. Dei mei­ner å vere Euro­pa si red­ning.

Iden­tita­ris­men star­ta i Frank­ri­ke under nam­net Bloc Iden­ti­tai­re, og sei­na­re i den langt meir akti­ve ung­doms­or­ga­ni­sa­sjo­nen Géné­ra­tion Iden­ti­tai­re. Dei har erklært krig mot 68-ara­ne, noko som vert uttrykt i klar­tekst i det aus­ter­riks­ke mani­fes­tet Géné­ra­tion Iden­ti­tai­re av Mar­kus Wil­lin­ger og den popu­læ­re frans­ke video­en Géné­ra­tion Iden­ti­tai­re – A Decla­ra­tion of War From the Youth of Fran­ce. Og det er lett å for­stå kvi­for. Mani­fes­tet og video­en rek­kjer ein for­døm­man­de peike­fin­ger mot sty­res­mak­te­ne og kul­tur­eli­ten i Euro­pa for å ha over­sett beho­va til fol­ket, og ankla­ger dei for å ha for­rådt euro­pe­is­ke og nasjo­na­le ver­di­ar for å leg­gje til ret­te for stor­ka­pi­ta­len og masse­inn­vand­ring. Det er litt som å hen­ge i kom­men­tar­fel­tet til Face­bo­ok-sida til enkel­te Frp-poli­ti­ka­rar, ber­re meir vel­for­mu­lert og reflek­tert reto­rikk, og anti­ka­pi­ta­lis­tisk.

Den før­nemn­te krigs­er­klæ­rings­vi­deo­en etter­let liten tvil [forf. omset­jing]:

Vi er Gene­ra­sjon iden­ti­tær (den iden­ti­tæ­re gene­ra­sjon)
Vi er gene­ra­sjo­nen som vert dre­pen for å sjå på feil per­son, for å nek­te nokon ein siga­rett eller ha ei «hald­ning» som irri­te­rer nokon.
Vi er gene­ra­sjo­nen av etnisk splint­ring, av sam­ek­sis­ten­sens full­sten­di­ge kol­laps og tvun­gen rase­blan­ding.
Vi er gene­ra­sjo­nen som er dob­belt straf­fa:
Dømd til å beta­le for eit sosi­alt sys­tem som er så gene­røst mot fra­man­de at det ikkje len­ger kan bere vårt folk.
Vår gene­ra­sjon er ofra til 68-ara­ne som vil­le fri­gje­re seg frå tra­di­sjon, kunn­skap og auto­ri­tet i utdan­ning.
Vi for­kas­tar dyk­kar his­to­rie­bø­ker for å for­me våre min­ner på ny.
Vi trur ikkje len­ger at «Kha­der» nokon gong kun­ne bli vår bro­der, vi har stog­ga å tru på den «glo­ba­le lands­byen» og «men­neske­fa­mi­li­en».
Vi har opp­da­ga at vi har røter, ei arv og difor ei fram­tid.
Vår arv er vårt land, vårt blod, vår iden­ti­tet.
Vi er arvin­ga­ne av vår eiga fram­tid.
Vi skrud­de av fjern­sy­net for å mar­sje­re i gate­ne.
Vi mal­te slag­ord på veg­ga­ne, og rop­te gjen­nom høg­ta­la­ra­ne etter «ung­dom i makt» og lòt våre Lamb­da-faner fly høgt.
Lamb­da­en, malt på stol­te Sparta­na­rars skjold, er vårt sym­bol.
For­står du ikkje kva det­te tyder?
Vi vil ikkje ryk­kje atten­de, vi vil ikkje gje etter.
Vi er lei og trøytt på dyk­kar feig­heit.
Dykk kjem frå åra av etter­krig­sopp­gang, pen­sjons­for­de­lar, SOS rasis­me, «mang­fald», sek­su­ell fri­gje­ring og ein sekk med ris frå Ber­nard Kouch­ner.
Vi er 25 pro­sent arbeids­løy­se, sosi­al gjeld, multi­kul­tu­relt kol­laps og ein eks­plo­sjon av anti-kvit rasis­me.
Vi er knus­te fami­li­ar, og unge frans­ke sol­da­tar som døyr i Afgha­ni­stan.
Du kjø­per oss ikkje med eit ned­la­tan­de blikk, ein elen­dig jobb i det offent­le­ge og ein klapp på skuld­ra.
Vi treng ikkje dyk­kar ung­doms­po­li­tikk.
Ung­dom ER vår poli­tikk.
Tru ikkje at det­te er eit rin­ge mani­fest.
Det­te er ei krigs­er­klæ­ring.
De er av gårs­da­gen, vi er av mor­gon­da­gen.
Vi er Géné­ra­tion Iden­ti­tai­re.

I Mar­kus Wil­lin­ger si krigs­er­klæ­ring kan vi høy­re ekko­et av klage­son­gen frå ytre høg­re; «Dei har for­der­va flag­ga våre, knust våre gren­ser, og vridd på sjøl­ve nam­net åt ting. Med dei [68-ara­ne. Forf. merk­nad] er heim­lan­det ikkje len­ger lan­det av eins fed­re! Det er ein tåke­te idé, ein abs­trak­sjon, ein kon­struk­sjon.» Vida­re skriv han at eit folks iden­ti­tet er bio­lo­gisk, og at det er den­ne som gjer alle folk uer­stat­te­le­ge: «Eit folks iden­ti­tet, min­ne og «pro­sjek­tar» kjem frå eit sær­skilt ned­arva utgangs­punkt.» Wil­lin­ger sin påstand er at 68-ara­ne (det and­re vil kal­le kul­tur­marx­is­tar) har opna døre­ne for masse­inn­vand­ring av fra­man­de folk, og at Euro­pa etter tuse­nar av år med stolt his­to­rie no står for fall. Ikkje for­di dei fra­man­de er ster­ka­re, men for­di vi er for red­de for å fryk­te. Vi er indok­tri­nert og kua av 68-ara­ne, og fryk­ter å ver­te omta­la som rasis­tar, og gjev etter for anti-euro­pe­isk rasis­me i sta­den. «68-ara­ne sin ideo­lo­gi har infi­sert Euro­pa. Det er ein sjuk­dom som vil dre­pe oss, om vi ikkje finn ein kur.»

Des­se utdra­ga illust­re­rer kva des­se iden­ti­tæ­re ønskjer. Det van­le­ge omkve­det om at dei er «etnop­lu­ra­lis­tar» og ber­re opp­tatt av å ver­ne om kul­tu­rell eigen­art let falskt. Dei­ra kamp er ikkje ein for å utjam­ne sosia­le eller øko­no­mis­ke ulik­ska­per, eller for å styr­ke rett­visa i sam­fun­net, men for å reins­ke lan­det, nasjo­nen, kul­tu­ren og rasen for fra­mand påverk­nad, anten det no er «kul­tur­marx­is­tar» eller inn­vandra­rar frå and­re delar av ver­da. Dei opp­lev des­se kref­te­ne som ein trug­sel mot sin etnis­ke eigen­art. Mot blod og jord.

Om det er noko som skil dei frå klas­sisk fascis­me, så er det nett foku­set på etni­si­tet og bio­lo­gisk opp­hav. Fascis­men i sin opp­ha­ve­le­ge ita­li­ens­ke form var ikkje rasis­tisk på same vis som nasjo­nal­so­sia­lis­men. Men med­an flei­re av med­lem­ma­ne av det iden­ti­tæ­re mil­jø­et har bak­grunn frå nyna­zis­tis­ke mil­jø, er det let­ta­re å spo­re tanke­god­set via ten­kja­rar ein van­leg­vis omta­lar som fascis­tis­ke.

Den fascistiske arva

Fascis­men er ikkje ein enkel ideo­lo­gi å opp­sum­me­re, det er difor hel­ler ikkje open­bert kor­leis iden­tita­ris­men pas­sar inn. Ein gøy­mer seg gjer­ne bak ide­ar som etnop­lu­ra­lis­me og før-fascis­tis­ke filo­so­far. Det er like­vel fram­leis mog­leg å spo­re iden­tita­ris­men til fire hovud­in­spi­ra­sjo­nar, iføl­gje det iden­ti­tæ­re opp­slags­ver­ket Meta­pe­dia:

1. Det nye høg­re, eller Nou­vel­le Droi­te, ei nyten­king av høgre­ra­di­ka­lis­men ført an av Alain de Beno­ist og hans fors­kings­grup­pe Groupe­ment de recher­che et d’études pour la civi­li­sa­tion euro­pé­en­ne eller GRECE.

2. Tra­di­sjo­na­lis­men, ein filo­so­fi inspi­rert av frans­ke René Gué­non og hans til­hen­gja­rar, som søk­te den opp­ha­ve­le­ge reli­gion, filo­so­fi og tra­di­sjon. Tra­di­sjo­na­lis­men har flei­re vari­an­tar, inklu­dert ein mys­tisk-reli­giøs, vit­skap­leg (saman­lik­nan­de reli­gions­vit­skap) og ein poli­tisk, òg kjend som radi­kal tra­di­sjo­na­lis­me. Den poli­tis­ke tra­di­sjo­na­lis­men er nær knytt til fascis­men gjen­nom sin opp­havs­mann Juli­us Evo­la som ikkje ber­re teneste­gjor­de for Mus­so­li­ni, men og for SS under kri­gen, og som var inspi­ra­sjons­kjel­da til mykje av den fascis­tis­ke ter­ro­ren i Ita­lia i etter­krigs­tida.

3. Arke­ofu­tu­ris­men til Guil­lau­me Faye, som er ein kom­bi­na­sjon av tra­di­sjo­na­lis­mens arka­is­me og for­tids­nos­tal­gi med futu­ris­me og omfam­ning av moder­ne tek­no­lo­gi. Futu­ris­men er som kjend fascis­mens føre­trek­te kunst­form.

4. Meta­po­li­tikk, etter kom­mu­nis­ten Anto­nio Gram­sci sine ide­ar om kor­leis ein vinn hege­mo­nisk og poli­tisk makt ved først og fremst å end­re kul­tu­ren. Ein vinn ikkje i poli­tik­ken ved å kjem­pe poli­tisk, men å end­re den kul­tu­rel­le pre­mis­sen for poli­tik­ken. Meta­po­li­tikk inne­ber å job­be gjen­nom kul­tur­in­sti­tu­sjo­nar og dra dei i ei ret­ning som ein finn ønskje­leg.

Det­te er med and­re ord eit med­vi­te pro­sjekt for å omdan­ne fascis­men. Bloc Iden­ti­tai­re og sei­na­re Géné­ra­tion Iden­ti­tai­re sprin­ger direk­te uti­frå Nou­vel­le Droi­te og GRECE i Frank­ri­ke. And­re mil­jø på ytre høg­re har latt seg inspi­re­re ikkje ber­re av reto­rik­ken, men av ham­skif­tet.

Den fjerde veg

Ved sida av Alain de Beno­ist og Juli­us Evo­la er det få namn som vert nemnt så ofte som Alex­andr Dugin, rus­sisk fascist og aka­de­mi­kar som nyleg vart sagt opp frå uni­ver­si­te­tet i Mosk­va. Han har lang farts­tid på ytre høg­re, og var med­lem av fascis­tis­ke mil­jø alle­reie før Sov­jet fall. Gjen­nom nitti­ta­let og 2000-talet var han aktiv i flei­re uli­ke mil­jø, og sen­tral for nasjo­nal­bol­sje­vi­ka­ne og sei­na­re det nyeu­ra­sia­tis­ke mil­jø­et. Kor stor påverk­nad han har hatt på Kreml er uvisst, men han har bygd seg eit ryk­te som ideo­log og geopo­li­tisk ana­ly­ti­kar. Mykje av rus­sisk poli­tikk i sei­na­re år har speg­la Dugin sine for­slag om å ven­de atten­de til Russ­lands auto­ri­tæ­re og reli­giø­se arv, samt å eks­pan­de­re mot Ukrai­na.

I The Fourth Poli­ti­cal Theory legg han fram sin nyas­te ver­sjon av sin ideo­lo­gi. Boka er utgje­ven på engelsk av det iden­ti­tæ­re for­la­get Ark­tos, og prø­ver å for­kla­re kvi­for des­se nye tan­ka­ne ikkje ber­re står i kon­trast til libe­ra­lis­me, kapi­ta­lis­me og sosia­lis­me, men òg fascis­me. Noko den ikkje gjer så over­ty­dan­de. Dugin hev­dar at ide­en om den fjer­de poli­tis­ke teori­en vart fødd i eit møte mel­lom han og Alain de Beno­ist i Russ­land, men så langt har ikkje omgre­pet slått an utan­for iden­ti­tæ­re kret­sar. Og Dugin ser ut til å slå betre an i utlan­det enn hei­me i Russ­land – hjå dei iden­ti­tæ­re.

Lik klas­sisk fascis­me har iden­ti­ta­ris­men flei­re møte­punkt med ytre venst­re

I sitt for­fat­tar­skap utvik­lar Dugin sine eura­sia­tis­ke ide­ar, der Aus­ten skal fun­ge­re som mot­pol mot den atlan­tis­ke sivi­li­sa­sjo­nen – det vil seie dei libe­ra­le demo­kra­tia i Vest-Euro­pa og Ame­ri­ka. Den føre­slåt­te eura­sia­tis­ke alli­an­sen vil bestå av land som omfam­nar tra­di­sjo­nel­le styre­sett, og avfei­ar libe­ra­lis­men, som Iran, Kina og Syria. Gjer­ne ispedd litt orto­dok­se og tra­di­sjo­na­lis­tis­ke reli­giø­se fore­stil­lin­ger. Rus­sis­ke anti-homo-lover pas­ser vel­dig godt inn i sist­nemn­te.

Allierte på venstresida

Via Dugin og Russ­land har iden­tita­ris­men opna døre­ne til å rekrut­te­re frå­fal­ne venstre­ra­di­ka­la­rar som har anti-ame­ri­ka­nis­me og anti-israe­lis­me som leie­trå­dar. Fascis­men vart defi­nert av kom­mu­nis­ten Geor­gi Dimi­trov som eit uttrykk for den reak­sjo­næ­re kapi­ta­lis­men og impe­ria­lis­men. Marx­is­men ser fascis­men for å vere kapi­ta­lis­men, impe­ria­lis­men og bor­gar­ska­pen som synar sitt san­ne and­let når dei vert pres­sa. Ei revo­lu­sjo­nær anti-kapi­ta­lis­tisk rørs­le, med appell til arbei­dar­klas­se, som det fascis­men eigent­leg er og all­tid har vore, vert difor ikkje kjend att som fascis­tisk av dei gam­le dog­ma­ti­ka­ra­ne på venstre­sida. Og slik ver­kar sjølv iden­tita­ris­men som eit mog­leg svar på spørs­må­la som har pla­ga den radi­ka­le venstre­sida etter kom­mu­nis­mens fall, ein mot­pol til libe­ra­lis­me og kapi­ta­lis­me, og ein platt­form for ein slags iden­ti­tet i nasjo­nen og fol­ket.

Om artik­ke­len
Den­ne artik­ke­len er ein ned­kor­ta ver­sjon av «Fascis­mens unge and­let», pub­li­sert i Sam­ti­den 4/15. Mate­ri­al er òg hen­ta frå bok­es­say­et «Iden­ti­tæ­ra­ne kjem!» i Huma­nist 3/14. For å lese om eit beslek­ta ita­li­ensk alter­na­tiv til­rå­dast «The New Fascists» pub­li­sert via Hate Speech Inter­na­tio­nal om ita­li­ens­ke nyfa­scis­tar i Cas­aPound Ita­lia som har inspi­rert flei­re iden­ti­tæ­re.

Den­ne type lef­ling med det iden­ti­tæ­re og fascis­me finn vi blant ein del kjen­de tid­le­ga­re AKP/Raudt-medlemmar som sam­lar seg på Face­bo­ok (des­se er gjer­ne eks­klu­der­te eller utmel­de over «jøde­spørs­må­let», m.a.o anti­se­mit­tis­me). Dei har fun­ne seg ein alli­ert i kam­pen mot vest­leg impe­ria­lis­me og «jøde­mak­ta» repre­sen­tert av Israel. I Face­bo­ok-grup­pa «Vi som bryr oss om avi­sa Klasse­kam­pen», er refe­ran­sar til Dugin og støt­te til Putins Russ­land ikkje sjel­dan kost. Ste­get til å støt­te opp om det iden­ti­tæ­re pro­sjekt er hel­ler ikkje langt, om ein ikkje kjen­ner att fascis­men som eit revo­lu­sjo­nært anti-kapi­ta­lis­tisk feno­men.

Men lik klas­sisk fascis­me har iden­tita­ris­men flei­re møte­punkt med ytre venst­re, ikkje ber­re i kraft av å vere revo­lu­sjo­nær og anti-kapi­ta­lis­tisk, men òg i sin val­te stra­te­gi og fokus på iden­ti­tet. Gram­sci­ansk meta­po­li­tikk over­lap­par med evo­li­ansk apo­li­teia — ein trekk seg unna nor­mal­po­li­tik­ken, til for­del for å job­be kul­tu­relt. I sta­den for å end­re poli­tik­ken, end­rar ein pre­mis­sen poli­tik­ken vert drøf­ta på. Ein job­bar seg sak­te, men sik­kert, gjen­nom insti­tu­sjo­na­ne og erver­var påver­kings­kraft på det­te viset. Dei iden­ti­tæ­re ven­der 68-ara­ne sin stra­te­gi imot dei. Ankla­ger om fascis­tis­ke sym­pa­ti­ar kan snøgt avfei­ast med at ein er ikkje poli­tisk, ein har ber­re inter­es­se for euro­pe­isk kul­tur.

Ytre venstre­side har len­ge heg­na om iden­ti­tets­po­li­tikk. Poli­tikk dri­ven fram av sær­in­ter­es­se­ne til under­tryk­te grup­per som homo­fi­le, kvin­ner, ikkje-euro­pea­rar og lik­nan­de. Moti­vet er å styr­ke des­se grup­pe­ne og jam­stel­le dei med res­ten av sam­fun­net, og ein gjer det gjen­nom å krev­je sær­skil­te ret­ter som skal bidra til det­te. Her ligg det diver­re eit pro­blem. Det er lett å sym­pa­ti­se­re med mino­ri­te­tar som kjem­per for like ret­tar, men kva om des­se ret­ta­ne dei vil ha ute­luk­ker and­re sine ret­tar?

Og kor­leis skal ein skil­je mel­lom den­ne iden­ti­tets­po­li­tik­ken og den poli­tik­ken som vert ført av Ku Klux Klan og and­re «whi­te pri­de» og rasis­tis­ke, høgre­eks­tre­me orga­ni­sa­sjo­nar? Intui­sjo­nen for­tel oss jo at det­te er noko heilt anna for­di vi veit kvar den­ne type poli­tikk ender opp, men kor­leis skal ein for­kla­re det intel­lek­tu­elt?

I Skan­di­na­via har iden­ti­ta­ris­men hovud­sak­leg slått rot på yts­te høgre­fløy i Sve­rige

Det er det­te pro­ble­met dei iden­ti­tæ­re utnyt­tar i dag når dei pre­sen­te­rer sin etno­sjå­vi­nis­me og nasjo­na­lis­me som iden­ti­tets­po­li­tikk. Dei­ra iden­ti­tet er den (kultur)kristne euro­pe­ar, nomi­nelt kvit (frå papir­far­ga til oli­ven). Dei er ikkje rasis­tar, sei­er dei, men dei vil kjem­pe for sin kul­tur og iden­ti­tet, hel­ler enn and­re sin. Med and­re mei­nast her jødar, mus­li­mar og folk med flei­re pig­men­ter i hud­en enn det som ein rek­nar som euro­pe­isk. Som med alle nasjo­na­lis­tar, så er det sjølv­sagt eit fokus på den iden­ti­tæ­re sin eigen kul­tur og etni­si­tet som står sen­tralt. Dei har opp­da­ga sine røter, sei­er dei, og dei er euro­pe­is­ke, dei er frans­ke, tys­ke, rus­sis­ke, neder­lands­ke og så bort­et­ter. Dei føler at for­eldre­ge­ne­ra­sjo­nen har frå­rø­va dei dei­ra rett­mes­si­ge band til for­ti­da og for­fe­dra­ne dei­ra, og slik til dei­ra iden­ti­tet. Dei søkjer difor å opp­ret­te gam­le band til blod og jord.

Dei iden­ti­tæ­re er ikkje minst opp­tatt av å opp­ly­se om den urett som vert gjort mot euro­pea­rar, såkal­la anti-kvit rasis­me som dei mei­ner råkar dei. Dei mei­ner at dei­ra inter­es­ser vert satt til side til for­del for and­re ikkje-euro­pe­is­ke inter­es­ser, og at det­te ikkje ber­re er dis­kri­mi­ne­ring, men rasis­me og at det er eit resul­tat av ein hovud­laus kul­tur­re­la­ti­vis­me satt ut i liv av 68-ara­ne og til­hen­gja­ra­ne av Frank­fur­ter­sku­len.

Nordisk identitet

I Skan­di­na­via har iden­tita­ris­men hovud­sak­leg slått rot på yts­te høgre­fløy i Sve­ri­ge, der mel­lom anna Nor­dis­ka för­bun­det og sei­na­re SDU har vore påver­ka av tanke­god­set. Nor­dis­ka för­bun­det var ein rein nazi­or­ga­ni­sa­sjon som prøv­de å fin­ne legi­ti­mi­tet i ein rebran­ding som iden­ti­tær orga­ni­sa­sjon. Dei had­de man­ge avleg­gja­rar som Nor­dis­ka fes­ti­va­len, Nor­dis­ka för­la­get (vart star­ta nokre år før i 2001, og gjekk inn i for­bun­det) og, ikkje minst, den tra­di­sjo­na­lis­tis­ke blogg­por­ta­len, og no iden­ti­tær ten­kje­tank, Mot­pol. Då orga­ni­sa­sjo­nen vart ned­lagt i 2010, had­de dei klart å etab­le­re tra­di­sjo­na­lis­men og iden­tita­ris­men som rele­van­te omgrep for nor­dis­ke nyfa­scis­tar. Nor­dis­ka fes­ti­va­len, som had­de gitt sce­ne til David Duke og and­re kjen­de nazis­tar, vart avløyst av Iden­titär ide, der mel­lom anna Alex­andr Dugin har talt. Nor­dis­ka för­la­get gjekk inn i det dans­ke tra­di­sjo­na­lis­tis­ke for­la­get Inte­gral Tra­dition Pub­lish­ing og hei­ter no Ark­tos, som har gje­ve ut flei­re iden­ti­tæ­re teks­tar, der­iblant Géné­ra­tion Iden­ti­tai­re av Mar­kus Wil­lin­ger. Nyleg vart ung­doms­fyl­kin­ga til Sve­ri­ge­de­mo­kra­ter­na, SDU, skilt frå moder­par­ti­et på grunn av iden­ti­tæ­re sym­pa­ti­ar. Dei har tid­le­ga­re pro­du­sert ein eigen svensk ver­sjon, Salute to the Euro­pean Youth, av Géné­ra­tion Iden­ti­tai­re si krigs­er­klæ­ring.

Når dei iden­ti­tære erklæ­rer krig mot 68-ara­ne, er det for­di det fin­nes ei gro­botn for det

I Noreg har mil­jø­et vore lite. Eit for­søk på å etab­le­re sida Iden­ti­tær Ber­gen på Face­bo­ok klar­te ald­ri å vek­ke noko sær­leg enga­sje­ment. Mest akti­vi­tet finn ein rundt tids­skrif­tet Kul­tOrg og orga­ni­sa­sjo­nen med same namn — eller Kul­tur­or­gan Ska­dinau­jo. Orga­ni­sa­sjo­nen spring ut frå mil­jø­et i den ned­lag­te nazis­tis­ke orga­ni­sa­sjo­nen All­ger­ma­nische Heid­nische Front eller Hedensk front grunn­lagd av «Gre­ven» Varg Viker­nes. Kul­tOrg har all­tid hatt ein klar tra­di­sjo­na­lis­tisk pro­fil, med vekt­leg­ging av skan­di­na­visk kul­tur, natur og his­to­rie. Dei tra­di­sjo­na­lis­tis­ke og sei­na­re iden­ti­tæ­re ele­men­ta er kryd­ra inn her og der. Tids­skrif­tet får sel­skap av høg­norsk­tids­skrif­tet Mål­man­nen som i til­legg til språk- og kul­tur­stoff, har lagt seg på det dei vil kal­le ei «nasjo­nal­sin­na» lin­je. Nett­ma­ga­si­net Kul­tur­verk har ein vid pro­fil, som i til­legg til lan­ge artik­lar om kul­tur, mot­kul­tur, his­to­rie og djup­øko­lo­gi ser­ve­rar omset­jin­gar av Dugin og anna tra­di­sjo­na­lis­tisk og iden­ti­tært stoff. Des­se sist­nemn­te rea­ge­rer ofte kraf­tig på å ver­te satt i sam­band med iden­tita­ris­men.

Avvising av demokratiet

Der iden­tita­ris­men har hatt høve til å vek­se seg langt stør­re enn her hei­me, har vi sett kor­leis dei iden­ti­tæ­re kan gjen­nom­føre sto­re aksjo­nar som pres­ser inn­vandra­rar ut av det offent­le­ge rom. Iden­ti­tæ­re etab­le­rer ein nasjo­nal­sjå­vi­nis­tisk iden­ti­tet som knytt her­komst til stad, blod til jord. Dei for­nek­tar kan­skje å vere rasis­tis­ke, men etter­let ingen tvil om kven som høy­rer hei­me «her» på «vår jord og vårt land». Det er ditt blod og din etni­si­tet som avgjer kven du er og kvar du høy­rer hei­me. Dei som skil seg ut i ein slik saman­heng er fra­man­d­e­le­ment som må skil­jast ut og i bes­te fall depor­te­rast.

Det spe­ler ingen rol­le i ei slik saman­heng om du snak­kar om kul­tur, etni­si­tet eller rase. Rasis­men var kan­skje ikkje ein sen­tral bestand­del i klas­sisk ita­li­ensk fascis­me, men har med tida blitt ein sen­tral del av nasjons­tan­ken som domi­ne­rer i uli­ke nyfa­scis­tis­ke ret­nin­gar. Slik òg i iden­tita­ris­men, trass pro­tes­tar mot det­te. Gjen­nom Putins poli­tikk ser vi den­ne nasjo­nal­sjå­vi­nis­men, og søken etter for­ti­da og eit his­to­risk Stor-Russ­land har ført til ei avvi­sing av det libe­ra­le demo­kra­ti­et og aggres­siv eks­pan­sjon inn i nabo­lan­da. Her spe­ler ein sterkt på iden­ti­tets­po­li­tikk, og på rus­sis­ke mino­ri­te­tars kjens­le av å vere i ein utan­for­skap eller for­følgd av majo­ri­te­ten av Ukrai­na og and­re land som med tida er tenkt inn­lem­ma i Stor-Russ­land.

Dagens ung­dom fryk­tar dei ikkje vil kun­ne nyte dei same goda­ne som for­eldre­ge­ne­ra­sjo­nen nyter godt av. Når dei iden­ti­tæ­re erklæ­rer krig mot 68-ara­ne, er det for­di det fin­nes ei gro­botn for det. Dei avvi­ser demo­kra­tis­ke pro­ses­sar til for­del for aksjo­nis­me og meta­po­li­tikk. Det­te appel­le­rer til ein des­il­lu­sjo­nert gene­ra­sjon som ser aukan­de arbeids­løy­se, inn­vand­ring, gjelds­kri­ser og for­fall av sosia­le tenes­ter i ein saman­heng, og som ser at dei demo­kra­tisk val­te leia­ra­ne er lam­ma og ute av stand til å gje­re noko. For dei er iden­tita­ris­men eit alter­na­tiv til opp­smuld­ran­de kul­tu­rell iden­ti­tet og impo­tent demo­kra­ti:

«Vi hev­dar at fol­ket kan gje­re tusen gon­ger betre vur­de­rin­gar i avgje­ran­de saker enn dine val­te repre­sen­tan­tar som lever i ideo­lo­gis­ke bob­ler.» (Mar­kus Wil­lin­ger)

Omtalt litteratur

Wil­lin­ger, Mar­kus (2014): Géné­ra­tion Iden­ti­tai­re. Ark­tos.
Dugin, Alex­andr (2012): The Fourth Poli­ti­cal Theory. Ark­tos.
Hil­dy­ard, Nicholas (1999): «Blood» and «Cul­tu­re» — Eth­nic Con­flict and the Auto­ri­ta­ri­an Right». Cor­ner­House Brie­fing 11.

***

Tilsvar og replikk

TEMA

F

ascisme

1 ARTIKLER FRA VOX PUBLICA

FLERE KILDER - FAKTA - KONTEKST

3 KOMMENTARER

KOMMENTÉR
  1. Mote­rett mei­nings­kon­troll

    Under tite­len «Mote­rik­tig fascis­me» kjem Kris­ti­an Bjørke­lo med eit inn­legg i UiB-tidskrif­tet Vox Pub­li­ca. Inn­leg­get vert pre­sen­tert som ein «ned­kor­ta ver­sjon av «Fascis­mens unge and­let», pub­li­sert i Sam­ti­den 4/15». Det er det ikkje: Det er ein umar­beidd ver­sjon av det upp­hav­le­ge Sam­ti­den-styk­kjet — der so godt som alt det eg kri­ti­ser­te i mitt refu­ser­te til­svar er vor­te stro­ke eller umfor­mu­lert. Slik demon­stre­rar Bjørke­lo at han ikkje er inter­es­sert i debatt og sam­stun­des syner han ufri­vil­jugt at han fak­tisk hev vore nøydd å taka kri­tik­ken min seriøst. Det refu­ser­te til­sva­ret hev no vor­te pren­ta i Mål­man­nen nr 1 2016 under tite­len «Tal no eller tei for all­tid, Bjørke­lo».

    Bjørke­lo her­mar frå den iden­ti­tæ­re krigs­ly­sin­gi, der dei iden­ti­tæ­re hev­dar at «Nous som­mes la géné­ra­tion de la frac­tu­re eth­ni­que, de la fail­li­te tota­le du viv­re-ensem­ble, du métis­sa­ge impo­sé.» Det­te kann umset­jast med at «Me er ætt­le­den av etnisk upp­kløy­ving, det mis­luk­ka mang­kul­tu­rel­le sam­fun­det og den påprak­ka upp­blan­din­gi». Bjørke­lo vel der­imot å umset­ja det til at «Vi er gene­ra­sjo­nen av etnisk splint­ring, av sam­ek­sis­ten­sens full­sten­di­ge kol­laps og tvun­gen rase­blan­ding».

    «Métis­sa­ge impo­sé»: Dei iden­ti­tæ­re kon­sta­te­rar eit fak­tum
    Det frans­ke ordet «métis­sa­ge» tyder fak­tisk ikkje noko anna enn upp­blan­ding, men Bjørke­lo vel å umset­ja det til «rase­blan­ding» — med alle dei asso­sia­sjo­na­ne til nazis­men som det­te fører med seg. I fram­hal­det av reson­ne­men­tet so mein­te han i Sam­ti­den at dei iden­ti­tæ­re med det­te ordvalet var avslør­te, og at dei stod for «rein­spik­ka rasis­me» og «rase­hy­gie­ne» — men det­te hev han alt­so stro­ke frå den nye ver­sjo­nen i Vox Pub­li­ca. Vart grunn­la­get for tynt, jam­vel for Bjørke­lo?

    I røyn­di gjer ikkje dei iden­ti­tæ­re anna enn å kon­sta­te­ra eit fak­tum: Mang­kul­tura­lis­men hev mis­luk­kast, men i sta­den for å taka lær­dom av det­te, so vil sty­res­mak­te­ne føra honom vida­re med tvang. Det­te hev me den frans­ke pre­si­den­ten sine eig­ne ord på. I ei tala på den poly­tek­nis­ke sku­len, den 17. desem­ber 2008, so segjer pre­si­dent Sar­ko­zy ende ut at «métis­sa­ge» er noko som skal tvin­gast igjen­om:

    «Kva er mål­set­na­den? Det kjem til å vek­kja upp­stuss, men målet er å løy­sa den utbjo­din­gi me hev med upp­blan­ding (métis­sa­ge). Den upp­blan­dings­ut­bjo­din­gi (défi du métis­sa­ge) som det 21. hundradåret gjev oss. Det er ikkje eit val, det er noko me plik­tar. Det er eit impe­ra­tiv. Ein kann ikkje gje­ra det på annan måte. Med fåre for å ham­na i sto­re pro­blem. Me lyt end­ra oss, alt­so skal me end­ra oss. Me kjem til å end­ra oss yve­r­alt, i pri­va­te verk­sem­der, i admi­ni­stra­sjo­na­ne, i utda­nings­stel­let, i dei poli­tis­ke partii. Og me skal for­plik­ta oss på at det skal gje­va resul­tat. Um den repub­li­kans­ke volun­ta­ris­men ikkje fun­ge­rar, so er det naud­synt at repub­lik­ken gjeng vida­re med meir tvin­gan­de meto­dar.»

    Um det ver­ke­legt er slik at det er «tvun­gen rase­blan­ding» som Sar­ko­zy her tek til ords for — både i pri­va­te verk­sem­der, i admi­ni­stra­sjo­na­ne, i utda­nings­stel­let og dei poli­tis­ke partii — er ikkje det­te noko som ein hev lov til å pro­ble­ma­ti­sera utan å ver­ta mis­ten­kje­leg­gjord for å vil­ja dri­va med «rase­hy­gie­ne»?

    Kor som er: I sta­den for å spin­na vida­re på sitat­fus­ket sitt um «tvun­gen rase­blan­ding», slik Bjørke­lo gjor­de i Sam­ti­den, so pole­mi­se­rar Bjørke­lo den­ne gon­gen mot den iden­ti­tæ­re ten­kja­ren Mar­kus Wil­lin­ger. Wil­lin­ger er tyde­leg på at han mei­ner nasjo­nen hev ein bio­lo­gisk kom­po­nent, ikkje ber­re ein reint kul­tu­rell. Det­te gjer at dei iden­ti­tæ­re ikkje ber­re er fascis­tar, men jam­vel kny­ter seg upp mot reint nazis­tisk tanke­gods, vil Bjørke­lo ha det til no.

    Etno­na­sjo­na­lis­me er ikkje nazis­me
    At nasjo­nen hev ein bio­lo­gisk sub­stans er ikkje nazis­tisk, det er sna­ra­re fyre­stel­lin­gar som gjeng heilt atten­de til dei fyrs­te nasjo­nal­sta­ta­ne på 1700- og 1800-talet. Nasjon kjem frå «nais­san­ce», fød­sel, det er eit hope­hav ein er fødd inn i. Nett som fami­li­en so hev nasjo­nen eit bio­lo­gisk utgangs­punkt: Adop­sjon og inn­vand­ring hev vore undan­ta­ki som stad­fes­ter rege­len, men i dag er upp­kløyv­de fami­li­ar og masse­inn­vand­ring med på å knu­sa des­se tra­di­sjo­nel­le struk­tu­ra­ne.

    At nasjo­nen hev ein bio­lo­gisk sub­stans, det er sjøl­ve grunn­la­get for den demo­kra­tis­ke nasjo­na­lis­men der suve­re­ni­te­ten gjeng ut frå fol­ket og ikkje ut frå sty­res­mak­te­ne. Når den prøys­sis­ke kon­gen, Fred­rik IV, i 1849 nek­ta å taka imot til­bo­det frå Frank­fur­ter-par­la­men­tet um å ver­ta kon­ge i eit sam­la Tysk­land, so var det med nett den­ne grunn­gje­vin­gi. Han vil­de ikkje «pluk­ka upp ei kru­na frå renne­stei­nen», som han for­mu­ler­te det.

    Den repub­li­kans­ke, frans­ke nasjo­na­lis­men vert gjer­ne sett upp som mot­styk­kjet til den roman­tis­ke, tys­ke nasjo­na­lis­men, men då er det verdt å mer­ka seg kor­leis «Mar­seil­la­sen» rått og bru­talt vert avslut­ta med «Qu’un sang impur abre­u­ve nos sil­lons» («Måt­te eit ureint blod vat­na åkra­ne våre». Med «ureint blod» mein­te dei frans­ke revo­lu­sjo­næ­re i det­te høvet ein utan­landsk monark)…

    I mot­set­nad til dei iden­ti­tæ­re, so finst det and­re som heilt eks­pli­sitt hev tala um rase. Den 5. mars 1959, so sag­de ein viss Char­les de Gaul­le det­te:

    «Det er fram­ifrå at det finst gule fransk­men­ner, svar­te fransk­men­ner, bru­ne fransk­men­ner. Det syner at Frank­ri­ke er ope for alle rasar og at det sva­rar til eit­kvart uni­ver­selt. Men det er på vil­kår at dei vert veran­de ein liten mino­ri­tet. Elles kjem ikkje Frank­ri­ke len­ger til å vera Frank­ri­ke. Under alle ums­ten­de so er me fram­for alt eit euro­pe­isk folk som er run­ne or den kvi­te rasen, or gresk og latinsk kul­tur og or kris­te­leg reli­gion.»

    Det­te er ordi åt den fransk­man­nen som leid­de dei frie frans­ke styr­ka­ne og som fri­gjor­de Frank­ri­ke frå den nazis­men og fascis­men som Bjørke­lo vil kny­ta dei iden­ti­tæ­re upp mot. Slik sett so er det tanke­vek­kjan­de å sjå kor­leis gren­sone for aksep­tab­le ytrin­gar lang­samt er vort­ne flut­te. I 2016 vert ein sle­gen i jam­breidd med nazis­men der­som ein hev syns­må­tar som lik­nar dei til lei­da­ren for den anti-nazis­tis­ke mot­stands­kam­pen under kri­gen…

    Det iden­ti­tæ­re trik­lø­ve­ret i Noreg: Ein sub­stans­laus kon­spi­ra­sjons­teori
    På same måten som i tid­le­ga­re styk­kje i Huma­nist («Iden­ti­tæ­ra­ne kjem») og i Sam­ti­den («Fascis­mens unge and­let»), so tek Bjørke­lo upp att kon­spi­ra­sjons­teori­en sin um at det kring pub­li­ka­sjo­na­ne Kul­torg, Mål­man­nen og Kul­tur­verk skal fin­nast eit «iden­ti­tært» mil­jø. Bjørke­lo hev fen­ge attende­vi­san­de til­svar kvar ein­as­te gong han hev kom­me med des­se påstan­da­ne, og det er ingen and­re enn Bjørke­lo og mil­jø­et kring Huma­nist som hev freis­ta fremja den­ne teori­en i offent­legt norskt ord­skif­te. No er det tid for at Bjørke­lo ende­legt kjem med noko sub­stan­si­elt som kann under­byg­gja påstan­da­ne. Er han ikkje i stand til det, so bør han vera ærleg og san­na at han ikkje hev grunn­lag for påstan­da­ne som han freis­tar utbrei­da um and­re.

    Det same gjeld for­res­ten ogso for dei kalk­u­lert upre­si­se og insi­nue­ran­de påstan­da­ne som han kjem med um Face­bo­ok-grup­pa «Vi som bryr oss om avi­sa Klasse­kam­pen», ei grup­pa som sam­lar meir enn 4000 men­nes­ke og som er vor­te ein av dei mest inter­es­san­te dis­ku­sjons­are­na­ene i dag­sens Noreg.

    I inn­leg­get sitt vert Kris­ti­an Bjørke­lo titu­lert som «sti­pen­diat ved Insti­tutt for infor­ma­sjons- og medie­vit­skap». I mot­set­nad til under­skriv­ne so hev Bjørke­lo enno ingen ret­te­leg vit­skap­leg titel frå UiB å slå i bor­det med. Kor som er so spe­lar det mind­re rol­la: Styrke­til­hø­vet millom oss i dag er slik at Bjørke­lo kann nyt­ta arbeids­ti­di si til å skri­va um oss — med­an me risike­rar vårt eige arbeid av di me nyt­tar fri­ti­di vår på skri­bent­verk­semd. Ei skri­bent­verk­semd som Bjørke­lo og vene­ne hans freis­tar stemp­la med nem­nin­gar som ein­ast er eig­na til å støy­ta folk ut i kul­den, både poli­tisk og sosi­alt. So len­ge det er slik, so skal det like fullt få vera vårt pri­vi­le­gi­um å stå upp­reis­te i storm­vin­den frå dei mote­ret­te mei­nings­vak­ta­ra­ne.

    Olav Tor­heim,
    Redak­tør for tidskrif­tet Mål­man­nen og med dok­tor­grad i fysikk frå Uni­ver­si­te­tet i Ber­gen.

  2. Artig å lese litt kon­spi­ra­sjons­teori­er fra nymarx­is­tis­ke akti­vis­ter som ikke har for­mell kom­pe­tan­se innen saker de utta­ler seg som angi­ve­li­ge «eks­per­ter» om. Mer av det­te takk. Det er god under­hold­ning.

  3. Takk til Olav Tor­heim for et godt til­svar.

    Her et inter­vju med en repre­sen­tant fra GI i for­bin­del­se med dere ikke­vol­de­li­ge demon­stra­sjon ved Calais.

    http://newobserveronline.com/well-fight-vow-french-militants/

til toppen