Obama vinn presidentvalet 2012

Det er gode grunnar til å forvente at Obama vinn presidentvalet i haust. Splittande nominasjonskamp i Det republikanske partiet er ein av dei.

Eg skal i ein mini­se­rie vur­de­re dei ame­ri­kans­ke pre­si­dent­kan­di­da­ta­ne sine sjan­sar for å vin­ne valet som kjem til haus­ten i år. Kon­klu­sjo­nen er i tit­te­len, med­an nyan­sa­ne og grunn­gje­vin­ga­ne for påstan­den blir pre­sen­tert under­vegs.

For nokon kan det opp­le­vast som ei fest­brems at vin­na­ren blir «avslørt» alle­reie no, og til det er å seie det open­ber­re: ingen sit på fasi­ten. Kan­skje viser spå­dom­men seg å vere grun­dig feil. Det er like fullt flei­re gode grun­nar til at Oba­ma har sto­re sjan­sar for att­val, og det er des­se momen­ta det blir pei­ka på i den­ne seri­en. Man­ge av argu­men­ta spring ut frå val­fors­kings­teori og -empi­ri, med­an and­re er eig­ne kon­teks­tuel­le vur­de­rin­gar. Det førs­te som talar for at Oba­ma sigrar er ståa i Det repub­li­kans­ke par­ti­et om dagen, og det ser vi næra­re på i den­ne førs­te delen.

Splittande nominasjonsprosess er negativt

Der­som nomi­na­sjons­pro­ses­sen i eit par­ti blir lang­va­rig, har den som til slutt blir par­ti­ets kan­di­dat dår­le­ga­re sjan­sar for å bli pre­si­dent .[1] Blant anna blei Wal­ter Mon­da­le grun­dig slått i 1984-val­get etter å ha måt­ta kjem­pe hardt for nomi­na­sjo­nen. Det same gjeld Gold­wa­ter og McGovern. Også sit­tan­de pre­si­den­tar som har måt­ta gå eks­tra­run­dar før valet har fått det tøft: Pre­si­den­ta­ne Gerald Ford og Jim­my Car­ter måt­te ned­kjem­pe inter­ne riva­lar før hovud­sla­get, og luk­kast ikkje å vin­ne gjen­valg.

Intern kiving

To for­kla­rin­gar pei­kar seg ut tan­ke på kvi­for lang­va­ri­ge nomi­na­sjons­pro­ses­sar slår uhel­dig ut for pre­si­dent­kan­di­da­ta­ne.

Den eine er at vel­ja­ra­ne i løpet av nomi­na­sjons­kam­pen byg­ger opp inter­ne mot­set­na­der som er vans­ke­leg å leg­ge bak seg. Jo len­ger tid kan­di­da­ta­ne må bru­ke på intern kiving, dess stør­re risi­ko er det for at nomi­na­sjons­pro­ses­sen utvik­lar seg i den skit­ne ret­nin­gen. Det vil kun­ne ret­tast påstan­dar som kan fal­le mei­nings­mot­stan­da­ra­ne tungt for brys­tet, og dei som har støt­ta tapar­kan­di­da­ta­ne kan mis­te moti­va­sjo­nen til å stem­me på par­ti­et sin ende­le­ge kan­di­dat.

Svake kandidatar

Den and­re grun­nen til at lang­va­ri­ge pri­ma­ries er et dår­lig utgangs­punkt for pre­si­dent­va­let kan vere at ingen kan­di­dat utmer­kar seg som spe­si­elt sterk. Der­som ein sit­tan­de pre­si­dent får ein reell utford­rar frå sitt eige par­ti, er det uttrykk for stor mis­nøye mot pre­si­den­ten. For repub­li­ka­na­ra­ne i år er det ikkje eit kva­li­tets­teikn at ein sli­ten gamal sir­kus­hest som Newt Gingrich har hal­de koken såpass langt ut i løpet. Man­ge ame­ri­kans­ke vel­ja­rar vil hus­ke han frå hans tid på 1990-tal­let som speak­er i Repre­sen­tant­huset, der han var ein split­tan­de figur. Av man­ge blei han opp­fat­ta som lune­te, og han blei enda­til for­søkt detro­ni­sert av sine eig­ne parti­fel­lar. Det luk­kast dei ikkje med, men Gingrich har det sis­te tiåret sirk­la utan­for dei inners­te kret­se­ne av Det repub­li­kans­ke par­ti­et, og sør­ga for livs­opp­hald gjen­nom lobby­verk­semd og bok­skri­ving. Når det vis­te seg at han heldt stand i pri­mær­vala og seil­te opp som ein reell utford­rar til Mitt Rom­ney, duk­ka hans parti­in­ter­ne mot­stan­da­rar igjen opp og advar­te mot å vel­ge det dei mei­ner er ein kan­di­dat med små sjan­sar for å vin­ne mot Oba­ma.

Der Rom­ney er ein per­son som kan trek­ke uav­hen­gi­ge røys­ter til seg, er Gingrich ein kon­ser­va­tiv kan­di­dat med ei bro­ket poli­tisk his­to­rie. Gingrich på si side pei­kar på at repub­li­ka­na­ra­ne val­de ein mode­rat kan­di­dat både i 1996 (mot sit­tan­de pre­si­dent Clin­ton), og sist i 2008, utan hell. Inter­vju med Gingrich kan du sjå her.

Rick San­to­rum sprang opp som troll av eske like før dei førs­te cau­cu­ses i Iowa. Med eit ube­sud­la medi­arulle­blad for­kyn­te han ein sosial­kon­ser­va­tis­me som fan­ga inter­es­sa til den grup­pa av repub­li­kans­ke vel­ja­rar som er opp­te­ken av slikt. Dei er det man­ge av i USA, og ver­ken Rom­ney (mor­mo­nar) eller Gingrich (serie­mono­gam, i bes­te fall) vek­ker begeist­ring hjå des­se vel­ja­ra­ne. Åtte­barn­fa­ren San­to­rum vann i Iowa, Min­ne­so­ta, Colo­ra­do og Missou­ri, og er i skri­van­de stund fram­leis ein poten­si­ell vin­nar. Det skal like­vel over­ras­ke om han stikk av med sei­e­ren i nomi­na­sjons­va­let. Dei sosial­kon­ser­va­ti­ve had­de si tid då Geor­ge Bush Jr. var pre­si­dent, og fleir­ta­let av ame­ri­ka­na­rar leng­tar ikkje til­ba­ke til den tida, hel­ler ikkje fleir­ta­let av repub­li­ka­na­ra­ne om ein skal tru pre­dik­sjons­mark­na­da­ne (sjå gra­far under).

Mitt Rom­ney har alle­reie vore i ein nomi­na­sjons­kamp tid­le­ga­re, og ver­kar som den ster­kas­te kan­di­da­ten. Han er ein vel­luk­ka for­ret­nings­mann, han har mode­ra­te poli­tis­ke mei­nin­gar med eit stort ned­slags­felt hjå vel­ja­ra­ne, og han har pen­gar å svi av. Men til liks med and­re spør han seg kan­skje kvi­for han enno ikkje har ris­ta av seg mot­kan­di­da­ta­ne. Det er nok ikkje for­di han er mor­mo­nar, for Ken­ne­dy var kato­likk og Oba­ma var svart, og det hind­ra dei ikkje i å nå heilt til topps. Meir sann­syn­leg er det at han ikkje har den karis­ma­en som dei bes­te kan­di­da­ta­ne i tid­le­ga­re pre­si­dent­val har hatt. Vi nem­de to av dei nett­opp, Rea­gan og Clin­ton er to and­re. Rom­ney er kan­di­dat av eit mind­re for­mat. Vi skal hug­se at han tap­te nomi­na­sjons­kam­pen i 2008 mot ein kan­di­dat som sei­na­re buk­ka under for Oba­ma. Den­ne gon­gen kan det sjå ut som han får opp­dra­get med å fron­te Oba­ma i pre­si­dent­va­let, og tve­kam­pen vil bli ei for­mi­da­bel utford­ring for Rom­ney.

På Intra­de kan ein spe­ku­le­re i kven som vinn nomi­na­sjons­kam­pen, og gra­fen under viser Rom­ney sine esti­mer­te vin­nar­sjan­sar. Per 16. febru­ar var dei omkring 75%. Res­ten er for­delt med cir­ka 15%for San­to­rum og 5% kvar for Gingrich og Paul.  New York Times viser også ein opp­da­tert over­sikt over kor man­ge dele­ga­tar kan­di­da­ta­ne har vun­ne til no.

Kvileskjer

2012 kan for­to­ne seg som eit kviles­kjer for repub­li­ka­na­ra­ne. Dei had­de ei sterk røyrs­le i dei neo­kon­ser­va­ti­ve, leidd av dyk­ti­ge folk med ein misjon. Richard Per­le, Donald Rums­feld, Dick Che­ney og kom­pa­ni søk­te makt, vann makt og bruk­te makt med Geor­ge Bush Jr. ved roret. Dei tær­de også på omdø­met til Det repub­li­kans­ke par­ti­et ved å køy­re kom­pro­miss­laust på i kri­gen mot ter­ror og i penge­po­li­tis­ke spørs­mål. Etter at Bush si dob­le pre­si­dent­pe­riode var over, var USA djupt involvert i ein upo­pu­ler krig i Irak, og stod sam­stun­des innan­lands opp til hal­sen i råt­ne pen­gar og finan­si­ell sys­tem­kri­se. Då Bush gjekk av som pre­si­dent had­de han den lågas­te stan­din­ga hjå vel­ja­ra­ne av alle ame­ri­kans­ke pre­si­den­tar sidan Gal­lup star­ta målin­ga­ne på midt­en av 1930-talet.

McCain for­søk­te å dis­tan­se­re seg frå den avgå­an­de pre­si­den­ten ved for­ri­ge pre­si­dent­val i 2008, men det syn­kan­de ski­pet stod ikkje til å red­de, og med Leh­man Brot­hers-kol­lap­sen ber­re veker før valet kom skud­det for bau­gen på par­ti­et og kan­di­da­ten. [2]Dei sis­te fire åra har dei kon­ser­va­ti­ve kref­te­ne omgrup­pert seg, men dei er fore­lø­pig ikkje i stand til å gå i takt. Tea Par­ty-røyrs­la kun­ne ei stund vir­ke som den nye vinen på den kon­ser­va­ti­ve sida, men då Wash­ing­ton Post gjor­de eit heil­hjar­ta for­søk på å få over­sikt over gras­rot­røyrs­la, vis­te det seg at den var sva­ka­re enn ein kun­ne ha inn­trykk av. Stor­lei­ken var infla­tert, mei­nin­ga­ne dei­ra spri­ka, og fleste­par­ten av med­lem­ma­ne var ikkje inter­es­sert i poli­tikk(!).  Det var ei pro­test­røyrs­le som spar­ka opp­over mot det etab­ler­te poli­tis­ke etab­lis­se­men­tet, men den spar­ka både opp til høg­re og opp til venst­re. Alle poten­si­el­le kan­di­da­tar som var kop­la til røyrs­la er i prak­sis ute av nomi­na­sjons­kam­pen i 2012: Her­man Cain og Michel­le Bach­man had­de sine minutt i rampe­ly­set, men måt­te gans­ke tid­leg gje seg. Sarah Palin stil­te ald­ri offi­si­elt som kan­di­dat. Ron Paul er fram­leis med, men hans kan­di­da­tur heng i ein alt for tynn tråd.

Det repub­li­kans­ke par­ti­et er for tida i ei ideo­lo­gisk og stra­te­gisk bøl­gje­dal, og det er vans­ke­leg å spo­re ver­ken intern eller eks­tern entu­si­as­me omkring par­ti­et sine kan­di­da­tar. Ein val­kamp­ve­te­ran for demo­kra­ta­ne sitt råd til den sit­tan­de pre­si­den­ten er å «pre­ser­ve radio silen­ce and let a par­ty bent on suici­de go about its busi­ness».

For­del Oba­ma.

Kjelder

[1] Ken­ney, Pat­rick J. and Rice, Tom (1987): The Rela­tion­ship betwe­en Divi­si­ve Pri­ma­ries and Gene­ral Election Out­co­mes. Ame­ri­can Jour­nal of Poli­ti­cal Scien­ce. 31(1) 31–44.

[2] Arne­sen, Svein­ung (2011): «How pre­dic­tion mar­kets help us under­stand events‘ impact on the vote in US Pre­si­den­ti­al Elections». The Jour­nal of Pre­dic­tion Mar­kets.5(3) 42–63.

TEMA

V

algkamp

46 ARTIKLER FRA VOX PUBLICA

FLERE KILDER - FAKTA - KONTEKST

INGEN KOMMENTARER

Kommentarfeltet til denne artikkelen er nå stengt. Ta kontakt med redaksjonen dersom du har synspunkter på artikkelen.

til toppen