Mellom demokrati og ytringsfridom: James Buchanan og det radikale høgre i USA

Alt-right-rørsla er på offensiven i USA. Ei omdiskutert ny bok fortel historia om det amerikanske radikale høgre.

Det alter­na­ti­ve høg­re. Alt-right. Eit omgrep som på kort tid har glidd inn i dag­leg­ta­len, sær­leg sidan det ame­ri­kans­ke pre­si­dent­va­let i novem­ber 2016 og ter­ro­ren under Uni­te the Right-demon­stra­sjo­nen i Char­lottesvil­le, Vir­gi­nia i august i år.

Mel­lom 24. og 27. sep­tem­ber skul­le for­enin­ga The Ber­ke­ley Patriot ha arran­gert ei såkal­la Free Speech Week (FSW) på byens uni­ver­si­tet, eit særs kon­tro­ver­si­elt ini­tia­tiv i etter­døn­nin­ga­ne av Char­lottesvil­le og det val­de­le­ge saman­støy­tet mel­lom Trump-til­hen­gja­rar og Anti­fa i Ber­ke­ley i slut­ten av august. Den sis­te måna­den har uni­ver­si­tets­mil­jø­et føre­budd seg på alt det den­ne veka vil­le inne­bere: avlyst under­vis­ning, pub­li­se­ring av ei lang lis­te med gjen­stan­der som vil­le vore for­budt å ta med på cam­pus, og ein over­hen­gan­de fare for utøving av vald.

Det er nær­lig­gjan­de å sjå det­te arran­ge­men­tet som eit reint pr-fram­støyt frå den pro­fi­ler­te alt-høg­re-pro­vo­ka­tø­ren Milo Yiannopou­los – ein av dei invi­ter­te tale­ra­ne – noko ein kom­men­tar i avi­sa San Fran­cis­co Chro­nicle og har gjort (Yiannopou­los vart opp­ha­ve­leg invi­tert i febru­ar men føre­dra­get vart då avlyst). Saman med han skul­le og Donald Trump sin tid­le­ga­re råd­gje­var Ste­ve Ban­non vore, samt kom­men­ta­to­ren Ann Coul­ter. Veka var delt inn i tema­tis­ke bol­kar som «Femi­nism Awa­re­ness Day,» «Isla­mic Peace and Tole­ran­ce Day,» og «Mario Savio is Dead.»

Om artik­kel­for­fat­te­ren
Asbjørn Grøn­stad er pro­fes­sor ved Insti­tutt for infor­ma­sjons- og medie­vi­ten­skap, UiB. Grøn­stad er for tiden gjeste­pro­fes­sor og Fulbright Fel­low ved Depart­ment of Film and Media, UC Berkeley.

Mind­re enn eit døgn før det hei­le skul­le føre­gå vart arran­ge­men­tet avlyst. Hovud­per­sonen Yiannopou­los duk­ka rett nok opp på cam­pus søn­dag 24. sep­tem­ber og snak­ka foran rundt 50 til­høy­ra­rar, noko som må kun­ne sei­ast å vere noko av eit anti­kli­maks. Det høy­rer med til his­to­ria at The Ber­ke­ley Patriot har kla­ga uni­ver­si­te­tet inn til jus­tis­de­par­te­men­tet for brudd på ytringsfridomen.

Den sym­bols­ke effek­ten av at ytre høg­re iscene­set ei ytrings­fri­doms­veke akku­rat ved Ber­ke­ley-uni­ver­si­te­tet er vida­re åpen­bar nok. Det var her, som førs­te stad i USA, at stu­den­ta­ne vin­te­ren 1964–65 til­kjem­pa seg ret­ten til å dri­ve poli­tisk kom­mu­ni­ka­sjon og akti­vis­me på cam­pus. Sjølv om stu­dent­rørs­la den gon­gen sloss for ein gene­rell poli­tisk ytrings­fri­dom, var ho og tyde­leg situ­ert på venstre­sida, med røter i borgarrettigheitsrørsla.

Det har vor­te sagt og skri­ve mykje om det alter­na­ti­ve høg­re den sis­te tida, om main­stre­am­ing av syns­punkt som for kort tid sidan vart rek­na som ytter­leg­gå­an­de, om Breit­bart News, whi­te supre­macy, anti-femi­nis­me, rase­mes­sig pro­fi­le­ring og så vida­re. Men kvar kjem eigent­leg alt det­te frå? Kva er dei ideo­lo­gis­ke røte­ne til alt-right-rørsla?

Det radi­ka­le høg­re mobi­li­se­rar: Her eit fak­kel­tog i Char­lottesvil­le 11. august 2017.

Mot­sett av det ein skul­le tru, så var ikkje valet av Trump til pre­si­dent på nokon måte den gal­va­ni­se­ran­de hen­din­ga for det alter­na­ti­ve høg­re i USA. Sna­ra­re var det­te eit for­styr­ran­de ele­ment i ein lang­sik­tig og dis­kré plan for å set­je atten­de det ame­ri­kans­ke demo­kra­ti­et. Det­te skriv Nancy MacLean, his­to­rie­pro­fes­sor ved Duke Uni­ver­sity, i det som må vere ei av årets mest sen­tra­le men og pola­ri­se­ran­de aka­de­mis­ke pub­li­ka­sjo­nar, den alle­reie sterkt omdis­ku­ter­te Democracy in Chains: the Deep His­tory of the Radi­cal Right’s Ste­alth Plan for Ame­rica (Pen­guin, 2017). Boka er ført i pen­nen av ein spe­sia­list på sosia­le rørs­ler i USA men er kan­skje mest ei idé­his­to­risk fram­stil­ling av det liber­ta­ri­a­nis­tis­ke tanke­god­set slik det vert defi­nert av øko­nomi­pro­fes­so­ren og nobel­pris­vin­na­ren (frå 1986) James McGill Bucha­nan (1919–2013).

Nancy MacLean sin bok har skapt ny debatt om alt-right-rørsla.

James Buchanan: Ideologen

Soga om Bucha­nan tar til midt på 1950-talet, då han fekk støt­te av rek­tor Col­ga­te White­head Dar­den Jr. til å etab­le­re eit nytt fors­kings­sen­ter for poli­tisk øko­no­mi og sosial­fi­lo­so­fi ved Uni­ver­sity of Vir­gi­nia, eit sen­ter som i til­legg fun­ger­te som ein tenke­tank for liber­ta­ri­a­nis­men. MacLean argu­men­te­rer godt for at det går ei direk­te ideo­lo­gisk line frå Bucha­nan til vår tids alter­na­ti­ve høgre.

Den his­to­ris­ke kon­teks­ten for Bucha­nan sin visjon var Brown v. Board of Edu­ca­tion, høgste­retts­av­gjer­da som i 1954 gjor­de slutt på segre­ge­ring i den offent­le­ge sku­len. Den­ne skap­te så mykje har­me mel­lom kon­ser­va­ti­ve poli­ti­ka­rar i Vir­gi­nia at dei rett og slett tru­ga med å sten­ge sku­lar som inn­ret­ta seg. For kon­ser­va­ti­ve intel­lek­tu­el­le som Bucha­nan, som kom frå Ten­nes­see, hand­la ikkje stri­den om den gjen­nom­gri­pan­de rasis­men bak segre­ge­rin­ga som kul­tu­rell prak­sis men der­imot om det dei opp­fat­ta som ei uak­sep­ta­bel svek­king av del­sta­tens ret­tig­hei­ter. At libe­ra­le frå nord­sta­ta­ne skul­le dik­te­re poli­tik­ken i Vir­gi­nia og and­re sør­sta­tar var noko Bucha­nan tok personleg.

I til­legg var han pro­vo­sert over dei auka stat­le­ge omkost­nin­ga­ne som dese­gre­ger­te sku­lar vil­le inne­bere; slik han såg det, måt­te dei vel­stå­an­de i sør, i form av sti­gan­de skat­tar, beta­le rek­nin­ga for ei poli­tisk end­ring dei var imot i utgangs­punk­tet. Fors­kings­sen­te­ret til Bucha­nan had­de som ambi­sjon å utvin­ne idé­ar og teori som kun­ne slå kraft­fullt til­ba­ke mot ein sta­dig meir under­tryk­kjan­de liberalisme.

Bucha­nan sitt sen­ter opp­nåd­de ikkje så mykje i det kor­te løp. Dei nes­te åra av ame­ri­kansk his­to­rie styr­ka mot­kref­te­ne seg betrak­te­leg, i form av mel­lom anna den sta­dig meir vita­le bor­gar­ret­tig­heits­rørs­la, Bar­ry Gold­wa­ter sitt soli­de val­ne­der­lag i 1964, gene­ra­sjons­kam­pen på 1960-talet, stu­dent­opp­rø­ret, femi­nist­rørs­la, mobi­li­se­rin­ga mot Viet­nam­kri­gen, og miljøvernrørsla.

Ikkje nok med det, hel­ler ikkje repub­li­kansk poli­tikk var i nær­lei­ken av å imøte­kom­me Bucha­nan sine ideal. Under Nixon este stats­ap­pa­ra­tet ut og the Environ­men­tal Pro­tec­tion Agency vart etab­lert. I Rea­gan sin regje­rings­pe­riode vaks stats­un­der­sko­tet. Og sjølv den omstrid­de pro-segre­ge­rings­gu­ver­nø­ren Geor­ge Wallace støt­ta offent­leg penge­bruk så len­ge den kom dei kvi­te til gode.

Foto: Atlas Network Offi­ci­alcba

James M. Bucha­nan, øko­nom og ideo­log for det radi­ka­le høgre.

Men, og det­te er ein av MacLean sine hovud­hy­po­te­sar, i eit leng­re per­spek­tiv fram­står Bucha­nan som den kan­skje mest sen­tra­le ide­lo­gis­ke kjel­da til for­sø­ket frå det radi­ka­le høg­re på å under­gra­ve det ame­ri­kans­ke demo­kra­ti­et. The Cen­ter for the Study of Pub­lic Choi­ce, som vart grunn­lagt i 1956, vart etter­kvart ein leve­ran­dør av idé­ar og arbeids­kraft til uli­ke insti­tu­sjo­nar finan­siert av den inn­fly­tel­ses­rike finans­man­nen og mil­li­ar­dæ­ren Char­les Koch (som også, kom det fram av kon­fi­den­si­el­le brev frå slut­ten av 1990-talet, sprøy­ta inn mid­lar i Bucha­nan sitt sen­ter): the Cato Insti­tute, the Her­ita­ge Foun­da­tion, Ame­ri­cans for Prosperity, the Sta­te Poli­cy Network, the Tax Foun­da­tion, the Com­pe­ti­ti­ve Enter­pri­se Insti­tute, og flei­re and­re. Det­te er orga­ni­sa­sjo­nar som arbei­der med å påver­ke juri­dis­ke opp­fat­nin­gar og prak­sis i alt frå helse­po­li­tikk til våpen­kon­troll (nove­ran­de vise­pre­si­dent Mike Pen­ce har farts­tid i flei­re av desse).

Framveksten av det radikale høgre

I løpet av dei sis­te 6–7 åra har «fruk­te­ne» av den­ne lang­va­ri­ge og stil­le mobi­li­se­rin­ga tatt til å mani­fes­te­re seg på flei­re vis.

Eit av dei førs­te teik­na var det som skjed­de i Wis­con­sin og i New Jer­sey i 2011. I Wis­con­sin luk­kast guver­nør Scott Wal­ker med å stram­me inn for­hand­lings­ret­tar for offent­leg til­set­te, og i New Jer­sey gjekk guver­nør Chris Chris­tie til åtak på lære­ra­ne. I sta­tar som Iowa, North Caro­lina, Loui­sia­na og Mis­sis­sip­pi for­søk­te GOP-poli­ti­ka­rar (repub­li­ka­ne­rar) å kon­trol­le­re uni­ver­si­te­ta (mel­lom anna ynska ein enkel­te sta­der å fjer­ne ten­ure-ord­nin­ga), og rek­to­rar som nek­ta å sam­ar­bei­de vart fjer­na. Kut­ta i offent­leg utdan­ning vart meir aggres­si­ve enn før, sam­stun­des som ein pres­sa gjen­nom skatte­fri­tak for privatskular.

Lov­for­slag med det føre­må­let å gje­re det vans­ke­le­ga­re å stem­me vart hyp­pi­ge (til dømes gjen­nom å redu­se­re anta­let loka­ler for føre­hands­stem­ming i demo­kra­tis­ke byde­ler og strøk med sterk afro-ame­ri­kansk og/eller lati­no-domi­nans), og i peri­oden 2011–2012 vart over 180 lover ret­ta inn mot låg­løn­te og mino­ri­te­tar intro­du­ser­te. Sei­na­re kom kam­pan­jen mot Oba­ma sin Affordab­le Care Act.

Ein del av den­ne akti­vi­te­ten spring ut av arbei­det til ei tanke­smie med band til Koch. The Ame­ri­can Legis­la­ti­ve Exchan­ge Coun­cil pro­du­se­rer kvart år hundre­vis av lov­ut­kast for repub­li­ka­ne­ra­ne, med eit gjen­nom­slag på 20 pro­sent. Det hand­lar mel­lom anna om ting som avskaf­fing av klima­til­tak, pri­va­ti­se­ring av offent­le­ge insti­tu­sjo­nar, end­ring av skatte­reg­lar, ned­kjem­ping av fag­for­enin­gar, og utvi­da full­mak­ter for poli­ti­et mot ulov­le­ge immi­gran­tar. I boka si spe­ku­le­rer MacLean fak­tisk på om det­te repre­sen­te­rer ein koor­di­nert kam­pan­je med det med­vit­ne for­mål å øyde­leg­gje USA sine poli­tis­ke institusjonar.

Skatte­leg­ging av dei rike er feil for­di det er umo­ralsk å stje­le fruk­te­ne frå and­re sitt arbeide

Eit vik­tig poeng for MacLean er at dei som no har tatt sty­rin­ga over GOP ikkje ber­re er almin­ne­le­ge neo­li­be­ra­le mark­nads­ka­pi­ta­lis­tar, og at dei filo­so­fis­ke leie­stjer­ne­ne ikkje er «the usu­al sus­pects» som Ayn Rand, Mil­ton Fried­man, Adam Smith eller Frie­drich A. Hayek. Det nye ame­ri­kans­ke radi­ka­le høg­re vil tru­leg atten­de til oli­gar­ki­et, til styre­for­me­ne i sta­tar som Vir­gi­nia før 1954.

Ideo­lo­gen til det­te pro­sjek­tet, for­utan Bucha­nan sjølv, er John C. Cal­houn frå South Caro­lina (på hans tid den rikas­te sta­ten i lan­det), man­nen Richard Hof­stad­ter ein gong kal­la «the Marx of the mas­ter class1Richard Hof­stad­ter, The Ame­ri­can Poli­ti­cal Tra­dition and the Men Who Made It, New York: Ran­dom House, 1948..» Cal­houn, som var vise-pre­si­dent både under John Quincy Adams og And­rew Jack­son og sei­na­re sena­tor, var ein Yale-utdan­na, mono­man og svært mis­likt stra­teg som spe­sia­li­ser­te seg på skatte­opp­rør. Til liks med Bucha­nan var han opp­tatt av å iva­re­ta den øko­no­mis­ke mino­ri­te­ten sine ret­tar, og som Bucha­nan mein­te han at demo­kra­ti­et som styre­form var ueig­na til å for­sva­re fri­dom i ein sne­ver finan­si­ell for­stand. I Cal­houn sin reduk­sjo­nis­tis­ke filo­so­fi står klasse­kon­flik­ten mel­lom skatte­pro­du­sen­tar og skatte­kon­su­men­tar sentralt.

Over eit hundre­år sei­na­re over­tar og vidare­ut­vik­lar Bucha­nan des­se per­spek­ti­va, både i si aka­de­mis­ke og akti­vis­tis­ke verk­semd. Sær­leg opp­tatt var han av den uinn­skren­ka mak­ta den føde­ra­le regje­rin­ga har til å få dei vel­stå­an­de til å beta­le for tenes­ter dei sjøl­ve er imot, som til dømes betre sku­lar, nya­re lære­bø­ker, og flei­re emne for afro-ame­ri­kans­ke elevar.

Ste­ve Ban­non, Trumps tid­le­ga­re sjef- og val­kamp­stra­teg, er ein av leiar­skik­kel­sa­ne i alt-right-rørsla.

Slik Bucha­nan, og Cal­houn før han, for­stod det, hand­la kam­pen for eit fritt sam­funn om fri­do­men til å kun­ne bli rik utan offent­leg inn­blan­ding. Skatte­leg­ging av dei rike er feil for­di det er umo­ralsk å stje­le fruk­te­ne frå and­re sitt arbei­de. Å ver­ne om rik­dom var difor, slik Bucha­nan såg det, å ver­ne om indi­vi­det. Men eit inter­es­sant trekk ved det­te idéuni­ver­set er at fien­den som vert utpei­ka ikkje er poli­ti­ka­rar eller advo­ka­tar men kol­lek­ti­vet; det vil seie sjøl­ve føre­stil­lin­ga om at poli­tis­ke mål ber­re kan opp­nås om flei­re bor­ga­rar går saman og orga­ni­se­rer seg. Ikkje over­ras­kan­de var såleis arbei­der­rørs­la og bor­gar­ret­tig­heits­rørs­la mel­lom hovud­mot­stan­da­ra­ne for Buchanan.

I den typen dis­kré akti­vis­me som Bucha­nan repre­sen­te­rer er det ikkje len­ger vik­tig kven som lagar spele­reg­la­ne. Poen­get er at reg­la­ne kan end­rast, og målet er å etab­le­re juri­dis­ke bin­din­gar av perm­a­nent art for statsapparatet.

Tid­leg på 1970-talet fan­ga Bucha­nan sitt arbei­de inter­es­sa til før nemn­de Koch, som ba om hjelp til sitt Cato Insti­tute og til pla­nen om å red­de kapi­ta­lis­men frå det grå­di­ge demo­kra­ti­et. Koch finan­sier­te også The Liber­ta­ri­an Par­ty, som gjekk til val mot Rea­gan i 1980 med bro­ren David som kan­di­dat. MacLean legg vekt på at hem­me­leg­hald må ha vore eit modus ope­ran­di for folk som Bucha­nan og Koch, for­di dei var inn­for­stått med at dei støt­ta inter­es­se­ne til eit lite mindre­tal av befol­kin­ga – den såkal­la eine pro­sen­ten – og såleis ikkje kun­ne vin­ne gjen­nom argu­men­ter åleine.

Det gam­le repub­li­kans­ke par­ti­et er his­to­rie, og det nye alter­na­ti­ve høg­re er atskil­leg råa­re på alle punkter

Det sen­tra­le, skjul­te trek­ket Koch sitt lag føre­tok var å ta over det repub­li­kans­ke par­ti­et, ein pro­sess som skaut fart frå slut­ten av 1990-talet og fram­over. Dei poli­tis­ke idé­a­ne til det­te laget er radi­ka­le sna­ra­re enn kon­ser­va­ti­ve. For­di liber­ta­ria­ne­ra­ne var såpass få, treng­te dei ein base av kon­ser­va­ti­ve som kun­ne rekrut­te­rast gjen­nom fel­les saker; mel­lom anna for­søk­te ein å dra med det reli­giø­se seg­men­tet, trass i at Bucha­nan som man­ge liber­ta­ria­ne­rar var ate­ist. Loja­li­te­ten til det­te nye høg­re går ikkje til GOP, og flei­re tra­di­sjo­nel­le repub­li­ka­ne­rar har mis­ta setet sitt grun­na uly­dig­het mot det nye regimet.

Det kan godt vere, skriv MacLean, at ein er så vant til å betrak­te det ame­ri­kans­ke poli­tis­ke land­ska­pet langs demo­krat-repub­li­ka­nar-aksa at det har gjort oss blin­de for det som eigent­leg er på fer­de. Det gam­le repub­li­kans­ke par­ti­et er his­to­rie, og det nye alter­na­ti­ve høg­re er atskil­leg råa­re på alle punkter.

Ei anti-demokratisk rørsle

For MacLean repre­sen­te­rer den­ne over­ta­kin­ga av GOP ikkje noko mind­re enn eit fem­te­ko­lonne­åtak på det ame­ri­kans­ke demo­kra­ti­et. Trek­ka er flei­re: man­ge­len på trans­pa­rens, stra­te­gi­en som går ut på å gje­re det nor­ma­le poli­tis­ke sys­te­met dys­funk­sjo­nelt, og viss­hei­ta om at sake­ne ald­ri vil vin­ne støt­te hjå majo­ri­te­ten. Ei slik rørs­le lik­nar ikkje på ei klas­sisk sosi­al rørs­le men repre­sen­te­rer noko ille­vars­lan­de og usunt.

Men nett då den­ne rørs­la had­de som mest momen­tum skjed­de det noko Koch og hans alli­er­te ikkje had­de rek­na med – Trump vart USA sin 45. pre­si­dent. Ikkje ber­re er han ingen liber­ta­ria­ner, men hans øko­no­mis­ke visjon står langt unna det ein kan kal­le Bucha­nan-sku­len. Trump vil ver­ne den nasjo­na­le indu­stri­en, han er imot kutt i soci­al security, han vil byg­ge ut veg­net­tet og att­på­til lage ein enorm mur. Som repub­li­kansk pre­si­dent ham­nar Trump mel­lom to fun­da­men­talt uli­ke til­nær­min­gar til øko­no­misk poli­tikk, John May­nard Key­nes sin utjam­nings­mo­dell og Calhoun/Buchanan sin eks­tre­me libertarianisme.

Cal­houn og Bucha­nan tar i og for seg ikkje feil når dei påstår at det finst ein kon­flikt mel­lom visjo­nen om øko­no­misk fri­dom og demo­kra­ti­et. Majo­ri­te­tar vil nød­ven­dig­vis bru­ke den poli­tis­ke pro­ses­sen til å betre sine vil­kår. Man­ge fram­steg opp gjen­nom his­to­ria har krevd skatte­leg­ging: offent­leg utdan­ning; byg­ging av vegar, bru­er og tunel­lar; utvik­ling av indu­stri; fore­byg­ging av fat­tig­dom; og diver­se miljø­til­tak, for å nem­ne noko. Pro­ble­met er at Bucha­nan sitt syn er grunn­leg­gjan­de anti­de­mo­kra­tisk og at det er i ferd med å semen­te­re seg hjå det alter­na­ti­ve høg­re i USA. Iro­nisk nok vert popu­lis­tis­ke kjerne­fe­no­men som xeno­fo­bi, anti-femi­nis­me og kunn­skaps­for­akt nyt­ta som inn­mat i den­ne anti­de­mo­kra­tis­ke pølsa.

Når folk som Yiannopou­los og Ann Coul­ter vit­jar ein alle­reie uro­leg cam­pus som Ber­ke­ley, fun­ge­rer dei ikkje ber­re som ein kata­ly­sa­tor for poten­si­elt val­de­le­ge kon­fron­ta­sjo­nar, men og som nyt­ti­ge idio­tar for eit demo­kra­ti­fiendt­leg pro­gram dei nep­pe anar kon­se­kven­sa­ne av.

Foto: Wiki­me­dia Com­monscb

Mario Savio under en demon­stra­sjon for ytrings­fri­het uten­for Sproul Hall, Ber­ke­ley i 1966.

Berkeley og ytringsfridomsrørsla

Under dei førs­te sto­re demon­stra­sjo­na­ne ved Sproul Hall på Ber­ke­ley-uni­ver­si­te­tet i desem­ber 1964 vart nes­ten 800 av dei 4000 del­ta­kan­de stu­den­ta­ne arres­tert, inklu­dert Mario Savio, leia­ren for Free Speech-rørs­la. Det var hans for­søk på å støt­te Stu­dent Non­vio­lent Coor­di­na­ting Com­mittee (SNCC), ein av nøk­kel­or­ga­ni­sa­sjo­na­ne til bor­gar­ret­tig­heits­rørs­la, på cam­pus som på sett og vis repre­sen­ter­te star­ten på ytrings­fri­doms­rørs­la. Masse­ar­resta­sjo­na­ne avfød­te endå stør­re demon­stra­sjo­nar, noko som på nyåret 1965 før­te til at flei­re av stu­den­ta­ne sine krav vart inn­frid­de. Uni­ver­si­tets­kans­ler Edward Strong trakk seg i mars same år som føl­gje av all uroa.

Når dagens kans­ler Carol Christ nyleg opp­mo­da uni­ver­si­tets­sam­fun­net om å aksep­te­re dei invi­ter­te pro­vo­ka­tø­re­ne, hand­lar det mel­lom anna om å respek­te­re arven frå Savio si tid. Men den gong var spørs­må­let om ytrings­fri­dom uløy­se­leg knyt­ta til bor­gar­ret­tig­heits­rørs­la og arbei­det for stør­re diver­si­tet i eit då mykje meir homo­gent uni­ver­si­tets­mil­jø. Ver­di­ane til Yiannopou­los og sen­tra­le aktø­rer innan det alter­na­ti­ve høg­re er eit trugs­mål mot det mang­fal­det som eit sunt demo­kra­ti må bestå av og som gir mei­ning til sjøl­ve omgre­pet ytringsfridom.

***

MacLean, alt-right og kritikken: Debatten om boka

Boka til MacLean har i løpet av som­ma­ren gene­rert ein stør­re dis­ku­sjon i aviser og sosia­le medi­er i USA, og for­fat­ta­ren har kan­skje ikkje uven­ta blitt sterkt kri­ti­sert av høgre­sida. I ein artik­kel for The Chro­nicle of Hig­her Edu­ca­tion imøte­går ho ein del av kritikken.

Slik eg opp­fat­tar den­ne kri­tik­ken, går inn­ven­din­ga­ne sær­leg på to ting: at MacLean over­driv rol­la til Bucha­nan som sjefs­ide­o­log for den moder­ne liber­ta­ri­a­nis­men i USA, og at åta­ket på det poli­tis­ke sys­te­met ikkje er det ho kal­lar ein «ste­alth plan» men noko som pågår meir open­lyst. Ein treng ikkje vere del av det alter­na­ti­ve høg­re for å sjå, der­som ein les boka, at MacLean flør­tar med kon­spi­ra­sjons­teori­ar. Men det er sam­stun­des tyde­leg nok at den­ne tenden­sen er eit utslag av det lit­te­rære gre­pet for­fat­ta­ren nyt­tar i fram­stil­lin­ga, som på svært vel­luk­ka vis gir eit i utgangs­punk­tet tørt idé­his­to­risk stoff ein sterk nar­ra­tiv puls. Om ho strekk tol­kin­ga av Bucha­nan vél langt, så er boka også basert på eit svært grun­dig og omfat­tan­de arkiv­ar­bei­de som gir belegg (om ikkje fasit) for lesin­ga av Buchanan.

Mi eiga vur­de­ring er at for­fat­ta­ren i alle fall ikkje er heilt på jor­det når det gjeld påstan­den om liber­ta­ri­a­nis­men har hatt ein «ste­alth plan.» Dei man­ge eufe­mis­ma­ne Bucha­nan nyt­ta ved fors­kings­sen­te­ret sitt pei­kar til dømes i den ret­ning, og det same gjer reak­sjo­na­ne til ein del av dei kon­ser­va­ti­ve repub­li­ka­ne­ra­ne som dei sis­te åra har blitt sky­ve ut. Argu­men­tet til MacLean har­mo­ne­rer og med den nok­så van­le­ge opp­fat­nin­ga, kan­skje sær­leg frå euro­pe­isk side, at så man­ge ame­ri­kans­ke vel­ja­rar stem­mer imot sine eige inter­es­ser. Til slutt, sjølv om MacLean kan ha bom­ma på enkel­te punk­ter, så end­rar ikkje det på det over­ord­na per­spek­ti­vet i boka.

TEMA

L

ibertar
ianisme

1 ARTIKLER FRA VOX PUBLICA

FLERE KILDER - FAKTA - KONTEKST

INGEN KOMMENTARER

KOMMENTÉR

Skriv en kommentar

Bidra til god debatt - skriv under fullt navn. Se våre kommentarregler.

Abonner på kommentarer
til toppen