Facereader – ein farleg teknologi som bør brukast i forsking

Ansiktet seier meir enn tusen ord. Ansiktslesarteknologi som Facereader har positivt potensial for medieforsking, men reiser óg mange etiske dilemma.

Det er alle­reie van­leg å få lest av ansik­tet sitt i uli­ke tek­no­lo­gi­ar. iPhone X bru­kar ansikts­gjen­kjen­ning for å opna tele­fo­nen.

Inna­for fors­king og utvik­ling er den bio­met­ris­ke ansikts­le­sa­ren eit pre­sist verk­tøy som vert sta­dig meir til­gjen­ge­leg. Sto­re men­ger data kan lag­rast og bru­kast vida­re.

Her vil me fyrst for­tel­ja litt om den indu­stri­en som ansikts­le­sa­ren er ein del av. Kan slik tek­no­lo­gi spe­la ei ver­di­full rol­le for aka­de­misk resep­sjons- og pub­li­kums­fors­king også? Kva er for­de­la­ne og ulem­pe­ne med det­te nye verk­tøy­et for utvik­ling og fors­king?

Fagreise til Nederland

Me drog på vit­jing til Nol­dus Infor­ma­tion Tech­no­lo­gy i Neder­land i haust for å læra meir om tema­et. Me tes­ta eyetrack­ing og Face­re­a­der, og me fekk for­kla­rin­gar frå Pat­rick H. Zim­mer­man. Han har dok­tor­grad i åtferds­bio­lo­gi med fokus på dyre­vel­ferd og dyre­psy­ko­lo­gi, så utgangs­punk­tet er mildt sagt for­skjel­lig frå medie­vit­ska­pen!

Slik fungerer Facereader

Face­re­a­der er ei pro­gram­vare basert på maskin­læ­ring. Den utfø­rer auto­ma­tis­ke ana­ly­sar av ansikts­ut­trykk ved hjelp av 500 nøk­kel­punkt. Verk­tøy­et kan ta imot alle video- og bilet­for­mat, og er meint å gje inn­sikt i den kort­sik­ti­ge effek­ten av uli­ke sti­mu­li som ein bru­kar vert utsett for.

Scre­en­s­hot av Face­re­a­der når den les ansik­tet til Lars Nyre. Foto: Lars Nyre.

Face­re­a­der ana­ly­se­rer mus­kel­be­ve­gel­ser i ansik­tet. Ana­ly­sen viser utsla­get for dei seks ansikts­ut­tryk­ka glad, trist, sint, over­ras­ka, redd og ube­ha­ge­leg. Pro­gram­met regist­re­rer også meir dem­pa følel­sar som inter­es­sert, nøy­tral, for­akt­full, kei­semd og for­vir­ring.

Nol­dus har brukt 10.000 manu­elt koda foto for å tre­na opp pro­gram­va­ren. Dei har tes­ta sys­te­met ved hjelp av ei eks­pert­grup­pe som kjør­te paral­lel­le ana­ly­ser. Face­re­a­der tref­fer i rundt 95 pro­sent av til­fel­la.

Pro­gram­va­ren har tatt høg­de for men­nes­ke­le­ge for­skjel­lar knytt til alder og etni­si­tet, og det finst eig­ne inn­stil­lin­gar for asia­tar, born og eld­re. I til­legg går det an å kali­bre­re Face­re­a­der på indi­vid­nivå. Null­ni­vå­et kan jus­te­rast etter kor sto­re mus­kel­rørs­ler det enkel­te indi­vi­det har når det viser emo­sjo­nar.

Fangar det intuitive

Me ser nokre posi­ti­ve sider ved Face­re­a­der som gjer at den kan bru­kast i huma­nis­tisk og sam­funns­vit­skap­leg resep­sjons­fors­king.

San­nings­ge­halt, løgn­de­tek­tor. Ansik­tet sei­er meir enn tusen ord. Der­som orda ikkje sam­sva­rer med ansikts­ut­tryk­ket er det ansik­tet som vinn kvar gong, og difor ligg det vik­tig infor­ma­sjon i folk sine ansikts­ut­trykk.

Bio­me­tri­en kan fan­ga det intui­ti­ve, ber­re halvt beviss­te ved men­nes­ke­leg åtferd. Det intui­ti­ve, halv­med­vit­ne, rutine­mes­si­ge.

Truverdige data

Nol­dus IT har ein pro­gram­vare kal­la Explo­rer der alle typar bio­met­ris­ke data vert regist­rert. Pro­gram­va­ren tag­gar emo­sjo­nar fort­lø­pan­de og gir ei gra­fisk frem­stil­ling for­delt på dei emo­sjo­ne­ne fors­ka­ren vil sjå næra­re på.

Des­se data vil vera kob­la opp mot eyetrack­ing og bio­met­ris­ke data som puls og svet­te, og verk­tøya kan saman­lagt gje vel­dig tru­ver­di­ge data om ein per­sons emo­sjo­nel­le til­stan­dar.

Grenser for tolking

Ein ansikts­le­sar kan vise kor­leis ansik­tet opp­fø­rer seg, men ikkje kva folk ten­kjer. Nokon smi­ler når dei er ner­vø­se, and­re når dei er sin­te.

Face­re­a­der er eit pro­gram som køy­rer på data­ma­ski­ne­ne i lab­ben til Nol­dus IT. Ansik­tet til Nyre sco­rar høgt på ver­di­en «nøy­tral». Foto: Malin Fjell Olsen.

Face­re­a­der viser ikkje nød­ven­dig­vis ein per­sons eigent­le­ge sinns­stem­ning, og sjølv om ansikts­le­sa­ren kan bekref­ta at infor­man­ten smi­ler, kan den ikkje seia kvi­for ho smi­ler. Det­te er kva­li­ta­ti­ve inter­vju meir eig­na til å fin­na ut av.

Innbyr til tverrfagleg forsking

Nett­opp for­di bio­met­ris­ke data ikkje er nok i seg sjølv, er det godt poten­si­al for tverr­fag­leg fors­king der også medie­fors­ka­rar er involvert. Meto­da­ne til Nol­dus IT kan kom­bi­ne­rast med inter­vju og and­re kva­li­ta­ti­ve meto­dar som for eksem­pel Insti­tutt for infor­ma­sjons- og medie­vit­skap ved UiB har kom­pe­tan­se på.

Ei slik tverr­fag­leg opp­kob­ling vil­le vore bra. Då vil­le dei her­me­neu­tisk ori­en­ter­te fors­ka­ra­ne måt­ta for­hol­da seg til objek­ti­ve for­hold i krop­pen til folk, med­an beha­vio­ris­tis­ke fors­ka­rar vil måt­ta for­hol­da seg til folk sine tol­kin­gar av kva dei opp­lev­de.

Bør utforskast på universitetet

Ansikts­le­sa­ren er ein poten­si­elt far­leg tek­no­lo­gi for­di den kan bru­kast som ein løgn­de­tek­tor – og ikkje minst kan den opp­le­vast slik av infor­man­tar. Ein slik bruk rei­ser man­ge etis­ke dilem­ma.

Vi mei­ner difor det er vik­tig at slik tek­no­lo­gi vert tes­ta på uni­ver­si­te­tet, både i under­vis­ning og fors­king. Face­re­a­der bør utfors­kast på uni­ver­si­te­tet både for­di den har stort posi­tivt poten­si­al, og for­di den kan mis­bru­kast av kom­mer­si­el­le, stat­le­ge og mil­li­tæ­re kref­ter. Media City Ber­gen bør dri­va med design og inno­va­sjon for å sik­ra at gode ansvar­le­ge kref­ter også prø­ver ut det kraft­ful­le og far­le­ge. Det­te er for øvrig i pakt med teori­en om trans­gres­siv medie­de­sign.

TEMA

M

edietek
nologi

5 ARTIKLER FRA VOX PUBLICA

FLERE KILDER - FAKTA - KONTEKST

INGEN KOMMENTARER

KOMMENTÉR

Skriv en kommentar

Bidra til god debatt - skriv under fullt navn. Se våre kommentarregler.

Abonner på kommentarer
til toppen